|
 Na ovom sajtu su delimično opisani i neki telekomunikacioni uređaji koji su bili
u upotrebi, na ovim prostorima, u vreme samog II svetskog rata, a kasnije su zadržani, kao ratni plen, u
Jugoslovenskoj Armiji. Opisani su i neki strani uređaji veze dobijeni kao vojna pomoć ili kupljeni na
tržištu za potrebe jedninica veze JNA i TO.
Sajt obrađuje prvenstveno prenosne i mobilne radio-uređaje, ali smo deo prostora posvetili i mobilnim
radio-relejnim i telefonsko-telegrafskim uređajima, jer su zajedno činili pokretni (mobilni) sistem
vojnih telekomunikacija.
 Vreme koje se ovde obrađuje može se grubo podeliti na period do 1960.
godine u kom je tadašnja Jugoslovenska armija skoro u potpunosti u svojoj opremi imala zaplenjena
sredstva veze iz 2. svetskog rata, ili ih je dobila kao
izdašnu pomoć Sjedinjenih Američkih Država. Jugoslavija je od 1948. godine bila u konfrotaciji sa
Sovjetskim  Savezom zbog poznate rezolucije Inforbiroa 1948. godine i ovu vojnu pomoć je rado
prihvatila. U to vreme, između NATO i Jugoslavije, čak su se i vodili pregovori oko njenog uključenja u
Zapadnu vojnu alijansu. Može se slobodno reći da je tada Jugoslovenska armija bila opremljena
standardnom NATO vojnom opremom i naoružanjem. Nakon "pomirenja" sa Sovjetskim Savezom
Jugoslovenska Narodna Armija je deo sredstava veze uvezla iz SSSR (radio-teleprinterski sistemi srednje
i velike snage, a uz oklopna vozila stigli su i ruski tenkovski radio-uređaji). Krenulo se i sa
sopstvenom proizvodnjom u domaćim fabrikama manje složenih sredstava veze: morze aparat, poljski
induktorski telefon PTI-49, centala MP-10, poljski telefonski kablovi i td.
 Od 1960. godine,
shodno tadašnjoj koncepciji "opšte-narodne odbrane" i oslanjanja na sopstvene snage, za
proizvodnju naoružanja i vojne opreme angažovani su domaći potencijali vojne industrije. U ovom periodu
nastao je najveći deo uređaja veze koji su ovde prestavljeni. Većina tih sredstava bila je u potpunosti
domaći proizvod, a i same komponente izrađivane su u tadašnjoj Jugoslaviji (elektronske cevi,
poluprovodnici, kristali i kristalni filtri, kondezatori, otpornici i
td.). Fabrike namenske industrije su, pored opremanja sopstvenih oružanih snaga, ove uređaje i sredstva
veze i izvozile širom sveta. Istina, jedan deo uređaja veze, u ovom periodu, je rađen po licenci, ili je
uvezen, ali su popravke i remonti vršeni u sopstvenim radionicama i zavodima.
Ovo je neprofitabilan sajt nastao iz želje da ovo sačuvamo od zaborava. Na ovom sajtu bivši vojnici,
profesionalni vojnici, policajci ili lica u nekom drugom svojstvu koji su obavljali posao veziste u
jedinicama roda veze JNA, policiji i drugim službama, kao i inžinjeri i radnici vojne industrije,
podsetiće se na uređaje na kojima su radili, konstruisali ih, proizvodili i održavali. Radio-amateri,
kolekcionari i svi drugi zainteresovani za vojnu tehniku ovde mogu naći dosta materijala da saznaju više
o vojnim telekomunikacionim uređajima, proizvođenim u fabrikama bivše Jugoslavije.
Molimo Vas da nam oprostite za počinjene greške pri iznošenju podataka jer se većim delom radilo po
sećanju i informacijama dobijenih od prijatelja i kolega. Unapred se zahvaljujemo na Vašim ispravkama.
Pišite:
Radista web tim: Zoran Đorđević - Đole
i Branislav P. Davidović - Brana.
|
